1
دانشیار جامعه شناسی و مدیر گروه علوم اجتماعی دانشگاه باقرالعلوم، قم، ایران.
2
دکتری فلسفه علوم اجتماعی استاد سطوح عالی حوزه علمیه، قم، ایران.
چکیده
آیت الله خامنه ای در طرح کلی از اسلام درصدد صورتبندی ویژه ای از «الهیات اجتماعی» است تا به واسطهی آن امکان حضور فعال و سازندهی دین در مناسبات انسانی و معادلات اجتماعی فراهم شود. یکی از مهمترین مفاهیم مرکزی در طرح وارهی الهیات اجتماعی ایشان، «تحول اجتماعی» است که براساس آن، سایر موضوعات مختلف انسانی و پدیده های اجتماعی تبیین می شود. بدین جهت، پرسش این تحقیق این است که«تحول اجتماعی» در الهیات اجتماعی آیتالله خامنه ای از چه ماهیتی برخوردار است. با استفاده از روش مطالعات کتابخانه ای و روش تحلیل مضمون آثار مکتوب و بیانات ایشان، یافته های تحقیق از این قرار است: تحول در نگرش آیت الله خامنه ای«صیرورت دائم» و «حرکت جوهری» انسان و جامعه است. تحول اجتماعی، یک سنت قطعی است و گریزی آن نیست و دارای ابعاد ثابت و متغیری است. از آنجاکه جوهر و بنیاد جامعه«فرهنگ» است بنیان تحول اجتماعی بر تغییرات فرهنگی استوار است. از این منظر فرهنگ محکوم به تحول است؛ اگر از پویایی لازم و قدرت مقاومت در برابر تهاجمات فرهنگی بیگانه ها برخوردار باشد تعالی و تداوم خواهد داشت و الا محکوم به ارتجاع و انحطاط است.