مشرق موعود

مشرق موعود

نقش استقامت در شکل‌گیری آینده مطلوب از دیدگاه قرآن کریم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار و عضو هیئت علمی، جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران
چکیده
قرآن کریم با نگاهی جامع به انسان، راهکارهای متنوعی در ابعاد مختلف مادی، معنوی، دنیوی و اخروی برای ترسیم آینده‌ای سعادتمندانه ارائه می‌کند. تأکیدات مکرر قرآن بر موضوعات مؤثر در آینده انسان، ضرورت توجه به این مقوله را نمایان می‌سازد. ایجاد دغدغه نسبت به آینده و توجه به اصول دینی و ارزش‌های اسلامی می‌تواند تقویت‌کننده ایمان و امید به ظهور مهدی موعود؟عج؟ باشد و بدین ترتیب، زمینه‌ساز تحقق آینده‌ای مطلوب برای جامعه انسانی گردد. در این راستا، استقامت در پیروی از آموزه‌های دینی به تقویت باور به مهدویت و تحقق آرمان‌های الهی می‌انجامد. نوشتار حاضر به روش توصیفی _ تحلیلی و تفسیر جامع با کاربست استنطاقی به تحلی متون دینی و استخراج معانی و مفاهیم از آیات و روایات پرداخته و با استفاده از این روش، به تبیین ابعاد مختلف استقامت و تأثیر آن در شکل‌گیری آینده مطلوب می‌پردازد. در این پژوهش، نقش‌های کلیدی استقامت در حوزه‌های مختلفی چون: جستجوی راه مستقیم، پایبندی به دین، رهبری جامعه، وفای به عهد و پیمان، و تعادل فکری، از قرآن کریم استخراج و تأثیر این استقامت در شکل‌گیری آینده مطلوب به‌طور جامع و دقیق تبیین گردیده است.
کلیدواژه‌ها

منابع

قرآن کریم
نهج البلاغه
-     ابن عاشور، محمدطاهر. (1420ق)، تفسیر التحریر و التنویر المعروف بتفسیر ابن عاشور، بیروت: مؤسسة التاریخ العربی.
-     ابوهلال عسکری، حسن بن عبدالله. (1412ق)، معجم الفروق اللغویة، قم: مؤسسة النشر الإسلامی التابعة لجماعة المدرسین.
-     احمدپور داریانی، محمود؛ مقیمی، سیدمحمد. (1385)، مبانی کارآفرینی، تهران: نشر سریرا.
-     احمدی، سید عزت‌الله. (1400)، کاربست اصول آینده‌پژوهی در تبیین آینده جهان از منظر قرآن کریم، دو فصل‌نامه یافته‌های تفسیری، 1(2).
-     بانو امین، نصرت بیگم. (1361)، تفسیر مخزن العرفان در علوم قرآن، تهران: نهضت زنان مسلمان.
-     جعفری، یعقوب. (1376)، تفسیر کوثر، قم: مؤسسه انتشارات هجرت.
-     جنگو، زیبا؛ و دیگران (1390)، بررسی آینده‌نگری و دوراندیشی در زندگی در قرآن و حدیث. [پایان‌نامه ارشد منتشر نشده]. دانشگاه ایلام.
-     جوادی آملی، عبدالله. (1388)، تفسیر تسنیم، قم: نشر اسراء.
-     جوادی آملی، عبدالله. (1392)، فطرت در قرآن: تفسیر موضوعی قرآن کریم، قم: نشر اسراء.
-     حسینى همدانى، محمد. (1404ق)، انوار درخشان در تفسیر قرآن، تهران: لطفى.
-     رضائیان، علی. (1387)، مبانی سازمان و مدیریت، تهران: انتشارات سمت.
-     رهنمایی ذکاوت، مجید و پیدایی میرمهرداد. (1394)، بررسی مزایای آینده‌پژوهی در سازمان‌های فناور محور، کنفرانس سالانه مدیریت و اقتصاد کسب و کار، SID:
https://sid.ir/paper/825530/fa
-     زهره سرمد و دیگران. (1403)، روش‌های تحقیق در علوم رفتاری، بی‌جا: نشر آگاه. 
-     زین‏الدین رازى، محمد بن ابى‏بکر. (1380)، پرسش و پاسخ‌هاى قرآنى: ترجمه مسائل الرازى. قم: نور گستر.
-     طباطبایى، محمدحسین. (1374)، ترجمه تفسیر المیزان، ترجمه: سید محمدباقر موسوی، قم: دفتر انتشارات اسلامی.
-     طبرسى، فضل بن حسن. (1372)، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، بی‌جا: ناصر خسرو.
-     طریحی، فخرالدین. (1375)، مجمع البحرین، تهران: کتابفروشی مرتضوی.
-     طوسى، محمدبن حسن. (بی‌تا)، التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
-     عالی‌نژاد، صمد. (1396)، آینده‌پژوهی از دیدگاه قرآن کریم (مبانی، اصول و روش‌ها)، تهران: زمزم هدایت وابسته به پژوهشکده علوم اسلامی امام صادق؟ع؟.
-     عظیمی، سید علی‌اکبر. (1388)، بازنگری دستگاه نظری آینده‌پژوهی در جهان‌بینی اسلامی، فصل‌نامه انتظار موعود، 9(29).
-     علویان، مرتضی؛ حلیمی جلودار، حبیب‌الله. (1393)، آینده‌پژوهی از منظر آموزه‌های دینی، مطالعات فهم قرآن، 2.
-     فخر رازی، محمدبن عمر. (1422ق/2001م)، التفسیر الکبیر، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
-     فراهیدی، خلیل ابن احمد. (بی تا)، کتاب العین، بیروت: دار و مکتبة الهلال.
-     فضل‌الله، محمدحسین. (1419ق)، من وحى القرآن، بیروت: دارالملاک.
-     فیروزآبادی، محمدبن یعقوب. (1415ق)، القاموس المحیط، بیروت: منشورات محمدعلی بیضون.
-     قنبری نیک، سیف‌الله، (1388)، رابطه دین و توسعه با تأکید بر آموزه‌های دینی، فصل‌نامه فرهنگ پژوهش، 1(5).
-     کارگر، رحیم. (1388)، آینده‌پژوهی مهدوی، فصل‌نامه انتظار موعود، 9 (28).
-     مجلسی، محمدباقر (1403ق)، بحار الانوار، بی‌جا: مؤسسة الوفاء.
-     محمدلو، مجید؛ آقایی، محمد. (1401)، بنیان‌های هستی‌شناختی و انسان‌شناختی آینده‌پژوهی مرسوم، فصل‌نامه آینده‌پژوهی راهبردی، 1(1).
-     مرکز فرهنگ و معارف قرآن. (1382)، دائرة المعارف قرآن کریم، قم: دفتر تبلیغات اسلامى.
-     مستنبط غروى، مرتضى. (1388ق)، مواهب الرحمن فی تفسیر القرآن (مستنبط)، بی‌جا: شرکت سهامى چاپ کتاب آذربایجان.
-     مصباح یزدی، محمدتقی. (1384)، آموزش عقاید، تهران: شرکت چاپ و نشر بین‌الملل سازمان تبلیغات اسلامى.
-     مغنیه، محمدجواد. (1378)، ترجمه تفسیر کاشف، قم: بوستان کتاب قم.
-     مکارم شیرازى، ناصر. (1371)، تفسیر نمونه، تهران: دارالکتب الإسلامیة.
-     ملکی‌فر، عقیل (1393)، الفبای آینده‌پژوهی: آینده‌پژوهی: علم و هنر کشف و اختراع آینده، تهران: نشر آینده­پژوه.
-     مؤمنی، فرشاد. (1384). چند نکته درباره چالش‌ها و چشم اندازهای کاربست مطالعات آینده شناختی برای پیشبرد اهداف توسعه ملی (مجموعه مقالات و سخنرانی‌های نخستین کارگاه آینده اندیشی)، تهران: مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور، وزارت آموزش، تحقیقات و فناوری.
-     واعظی، محمود؛ قوام، زینب سادات. (1394)، جایگاه آینده‌پژوهی در آیات و روایات، بصیرت و تربیت اسلامی، 12(34).
-     یدالهی، نرگس؛ نجفی برنا، غلامرضا؛ مرادی، مینا. (1395)، بررسی و تعیین مولفه‌های آینده‌پژوهی جهت طراحی مدل در آموزش‌های مهارتی، سازمان آموزش فنی وحرفه‌ای کشور، پنجمین همایش ملی و چهارمین همایش بین‌المللی مهارت‌آموزی واشتغال.
-     Bell, W & Mau ,J.A. (1997).The Sociology of Future ,New York :Russell Sage Foundation.
-     Keenan, Michael, (2003) “Technology Foreight: An introduction”, Technology Foresight for Orgonizers, 8-12, Ahklara, Turkey, December.