مشرق موعود

مشرق موعود

نقش استقامت در شکل‌گیری آینده مطلوب از دیدگاه قرآن کریم

نویسنده
استادیار جامعة المصطفی العالمیه، قم، ایران
چکیده
قرآن کریم با نگاهی جامع به انسان، راهکارهای متنوعی در ابعاد مختلف مادی، معنوی، دنیوی و اخروی برای ترسیم آینده‌ای سعادتمندانه ارائه می‌کند. تأکیدات مکرر قرآن بر موضوعات مؤثر در آینده انسان، ضرورت توجه به این مقوله را نمایان می‌سازد. ایجاد دغدغه نسبت به آینده و توجه به اصول دینی و ارزش‌های اسلامی می‌تواند تقویت‌کننده ایمان و امید به ظهور مهدی موعود(عج) باشد و بدین ترتیب، زمینه‌ساز تحقق آینده‌ای مطلوب برای جامعه انسانی گردد. در این راستا، استقامت در پیروی از آموزه‌های دینی به تقویت باور به مهدویت و تحقق آرمان‌های الهی می‌انجامد. نوشتار حاضر به روش توصیفی _ تحلیلی و تفسیر جامع با کاربست استنطاقی به تحلیل متون دینی و استخراج معانی و مفاهیم از آیات و روایات پرداخته و با استفاده از این روش، به تبیین ابعاد مختلف استقامت و تأثیر آن در شکل‌گیری آینده مطلوب می‌پردازد. در این پژوهش، نقش‌های کلیدی استقامت در حوزه‌های مختلفی چون: جستجوی راه مستقیم، پایبندی به دین، رهبری جامعه، وفای به عهد و پیمان، و تعادل فکری، از قرآن کریم استخراج و تأثیر این استقامت در شکل‌گیری آینده مطلوب به‌طور جامع و دقیق تبیین گردیده است.
کلیدواژه‌ها

منابع

قرآن کریم
نهج البلاغه
-      ابن عاشور، محمدطاهر. (1420ق)، تفسیر التحریر و التنویر المعروف بتفسیر ابن عاشور، بیروت: مؤسسة التاریخ العربی.
-      ابوهلال عسکری، حسن بن عبدالله. (1412ق)، معجم الفروق اللغویة، قم: مؤسسة النشر الإسلامی التابعة لجماعة المدرسین.
-      احمدپور داریانی، محمود؛ مقیمی، سیدمحمد. (1385)، مبانی کارآفرینی، تهران: نشر سریرا.
-      احمدی، سید عزت‌الله. (1400)، کاربست اصول آینده‌پژوهی در تبیین آینده جهان از منظر قرآن کریم، دو فصل‌نامه یافته‌های تفسیری، 1(2).
-      بانو امین، نصرت بیگم. (1361)، تفسیر مخزن العرفان در علوم قرآن، تهران: نهضت زنان مسلمان.
-      جعفری، یعقوب. (1376)، تفسیر کوثر، قم: مؤسسه انتشارات هجرت.
-      جنگو، زیبا؛ و دیگران (1390)، بررسی آینده‌نگری و دوراندیشی در زندگی در قرآن و حدیث. [پایان‌نامه ارشد منتشر نشده]. دانشگاه ایلام.
-      جوادی آملی، عبدالله. (1388)، تفسیر تسنیم، قم: نشر اسراء.
-      جوادی آملی، عبدالله. (1392)، فطرت در قرآن: تفسیر موضوعی قرآن کریم، قم: نشر اسراء.
-      حسینى همدانى، محمد. (1404ق)، انوار درخشان در تفسیر قرآن، تهران: لطفى.
-      رضائیان، علی. (1387)، مبانی سازمان و مدیریت، تهران: انتشارات سمت.
-      رهنمایی ذکاوت، مجید و پیدایی میرمهرداد. (1394)، بررسی مزایای آینده‌پژوهی در سازمان‌های فناور محور، کنفرانس سالانه مدیریت و اقتصاد کسب و کار، SID:
https://sid.ir/paper/825530/fa
-      زهره سرمد و دیگران. (1403)، روش‌های تحقیق در علوم رفتاری، بی‌جا: نشر آگاه. 
-      زین‏الدین رازى، محمد بن ابى‏بکر. (1380)، پرسش و پاسخ‌هاى قرآنى: ترجمه مسائل الرازى. قم: نور گستر.
-      طباطبایى، محمدحسین. (1374)، ترجمه تفسیر المیزان، ترجمه: سید محمدباقر موسوی، قم: دفتر انتشارات اسلامی.
-      طبرسى، فضل بن حسن. (1372)، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، بی‌جا: ناصر خسرو.
-      طریحی، فخرالدین. (1375)، مجمع البحرین، تهران: کتابفروشی مرتضوی.
-      طوسى، محمدبن حسن. (بی‌تا)، التبیان فی تفسیر القرآن، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
-      عالی‌نژاد، صمد. (1396)، آینده‌پژوهی از دیدگاه قرآن کریم (مبانی، اصول و روش‌ها)، تهران: زمزم هدایت وابسته به پژوهشکده علوم اسلامی امام صادق؟ع؟.
-      عظیمی، سید علی‌اکبر. (1388)، بازنگری دستگاه نظری آینده‌پژوهی در جهان‌بینی اسلامی، فصل‌نامه انتظار موعود، 9(29).
-      علویان، مرتضی؛ حلیمی جلودار، حبیب‌الله. (1393)، آینده‌پژوهی از منظر آموزه‌های دینی، مطالعات فهم قرآن، 2.
-      فخر رازی، محمدبن عمر. (1422ق/2001م)، التفسیر الکبیر، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
-      فراهیدی، خلیل ابن احمد. (بی تا)، کتاب العین، بیروت: دار و مکتبة الهلال.
-      فضل‌الله، محمدحسین. (1419ق)، من وحى القرآن، بیروت: دارالملاک.
-      فیروزآبادی، محمدبن یعقوب. (1415ق)، القاموس المحیط، بیروت: منشورات محمدعلی بیضون.
-      قنبری نیک، سیف‌الله، (1388)، رابطه دین و توسعه با تأکید بر آموزه‌های دینی، فصل‌نامه فرهنگ پژوهش، 1(5).
-      کارگر، رحیم. (1388)، آینده‌پژوهی مهدوی، فصل‌نامه انتظار موعود، 9 (28).
-      مجلسی، محمدباقر (1403ق)، بحار الانوار، بی‌جا: مؤسسة الوفاء.
-      محمدلو، مجید؛ آقایی، محمد. (1401)، بنیان‌های هستی‌شناختی و انسان‌شناختی آینده‌پژوهی مرسوم، فصل‌نامه آینده‌پژوهی راهبردی، 1(1).
-      مرکز فرهنگ و معارف قرآن. (1382)، دائرة المعارف قرآن کریم، قم: دفتر تبلیغات اسلامى.
-      مستنبط غروى، مرتضى. (1388ق)، مواهب الرحمن فی تفسیر القرآن (مستنبط)، بی‌جا: شرکت سهامى چاپ کتاب آذربایجان.
-      مصباح یزدی، محمدتقی. (1384)، آموزش عقاید، تهران: شرکت چاپ و نشر بین‌الملل سازمان تبلیغات اسلامى.
-      مغنیه، محمدجواد. (1378)، ترجمه تفسیر کاشف، قم: بوستان کتاب قم.
-      مکارم شیرازى، ناصر. (1371)، تفسیر نمونه، تهران: دارالکتب الإسلامیة.
-      ملکی‌فر، عقیل (1393)، الفبای آینده‌پژوهی: آینده‌پژوهی: علم و هنر کشف و اختراع آینده، تهران: نشر آینده­پژوه.
-      مؤمنی، فرشاد. (1384). چند نکته درباره چالش‌ها و چشم اندازهای کاربست مطالعات آینده شناختی برای پیشبرد اهداف توسعه ملی (مجموعه مقالات و سخنرانی‌های نخستین کارگاه آینده اندیشی)، تهران: مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور، وزارت آموزش، تحقیقات و فناوری.
-      واعظی، محمود؛ قوام، زینب سادات. (1394)، جایگاه آینده‌پژوهی در آیات و روایات، بصیرت و تربیت اسلامی، 12(34).
-      یدالهی، نرگس؛ نجفی برنا، غلامرضا؛ مرادی، مینا. (1395)، بررسی و تعیین مولفه‌های آینده‌پژوهی جهت طراحی مدل در آموزش‌های مهارتی، سازمان آموزش فنی وحرفه‌ای کشور، پنجمین همایش ملی و چهارمین همایش بین‌المللی مهارت‌آموزی واشتغال.
-      Bell, W & Mau ,J.A. (1997).The Sociology of Future ,New York :Russell Sage Foundation.
Keenan, Michael, (2003) “Technology Foreight: An introduction”, Technology Foresight for Orgonizers, 8-12, Ahklara, Turkey, December.