سران بابیت و بهائیت از جمله متنبیان سدههای اخیر هستند که با استناد به روایات دعوت قائم موعود به امر جدید، از ادعاهای نبوت و رسالت سخن گفتهاند و با رونمایی از دو کتاب «بیان» و «اقدس» ادعای نسخ شریعت اسلام و ظهور شریعت تازه و کتاب آسمانی جدید دارند و با شعار اُمّی بودن در پی القای تازگی و بداعت ادعاها و آموزههایشان به مخاطب هستند. این نوشتار با روش پژوهش توصیفی _ تحلیلی ضمن بررسی و نقد ادعاها و اقدامات سران این جریانهای سیاسی _ مذهبی به پیشینهشناسی مسئله در جریانهای باطنی پیشین (اسماعیلیه، نصیریه، حروفیه، پسیخانیه و...) پرداخت و نتایج به دست آمده از تحلیل اسناد و مدارک تاریخی، گواه آن است که ادعاهای علیمحمّد شیرازی و حسینعلی نوری، ریشه در جریانهای باطنی پیش از آنان دارد و در حقیقت ادعاهای به ظاهر تازه سران بابیت و بهائیت بازگوی سخنان کهنه جریانهای پیش از آنان است.
