آسیب شناسی مطالعه‌ای است که با هدف شناسائی و درمان اختلالات و آسیب‌ها صورت می‌گیرد، و برآیند آن پیشنهاد راه حل‌های مناسب برای دفع و یا رفع آفات و آسیب‌ها می‌باشد. 
آسیب‌شناسی بینشی و معرفتی فرهنگ مهدویت و انتظار عبارت است از شناخت عوامل پدیدآورنده و زمینه‌ساز آفات و آسیب‌هایی که در لایه‌ بینشی و معرفتی فرهنگ مهدویت ممکن است صورت بگیرد. مفروض این است‌که آموزه مهدویت در لایه‌های مختلف بینشی، ارزشی، هنجاری، رفتاری و نمادی فرهنگ دارای نقش و کارکرد است. گاه ممکن است به جهاتی در این حوزه‌ها آسیب و اختلال به‌وجود آید و کارکرد لازم خود را از دست بدهند. از این‌رو به‌منظور صیانت از فرهنگ مهدویت ضروری است از آسیب‌هایی که ممکن است متوجه لایه‌های مختلف فرهنگ گردد؛ بحث و گفتگو شود. در این پژوهش با روش توصیفی – تحلیلی از لایه بینشی و معرفتی فرهنگ مهدویت آسیب‌شناسی صورت گرفته و شناخت و معرفی آسیب‌های بینشی فرهنگ مهدویت، مسأله این تحقیق است و در این راستا به این سؤال اصلی که: «مهم‌ترین آسیب‌های بینشی و معرفتی که متوجه فرهنگ مهدویت و انتظار می‌شود؛ کدام است؟ پاسخ داده شده و در نهایت به این نتیجه دست یافته است‌که: سست نشان دادن آموزه  مهدویت و برداشت سطحی از آن، برداشت منفی و ایستا از انتظار، برداشت ناصواب از روایات ظهور، تلقی نادرست از روایاتی‌که هرگونه قیام قبل از ظهور حضرت مهدی(علیه السلام) را محکوم به شکست می‌دانند، و روایاتی که شرط تحقق ظهور را فراگیری ظلم و جور می‌دانند، همچنین نقل‌گرایی و عدم اتکا به دلیل‌ عقلی، تمسک به روایات ضعیف و جعلی، عدم بهره لازم و کافی از مبانی اعتقادی و فکری مهدویت، و ... از مهم‌ترین آسیب‌های بینشی و معرفتی است‌که ممکن است فرهنگ مهدویت و انتظار بدان دچار شود. تبیین و تحلیل موارد یاد شده از مهم‌ترین یافته‌ها و نوآوری‌های این مقاله است