مشرق موعود

مشرق موعود

تبیین ابعاد و بایستگی‌های قانون‌مندی فضای مجازی در ایران در راستای کنترل و کنشگری در دنیای امروز با رویکرد حقوقی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناسی حقوق دانشگاه مفید قم و سطح سه حوزه علمیه ،قم، ایران
2 هیئت علمی دانشکده الهیات دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
چکیده
با شیوع استفاده از فضای مجازی در دهه کنونی و تأثیرگذاری آن در تحولات جهانی، حکمرانی در این عرصه برای تأثیرگذاری در تحولات جهانی ضروی است و بدیهی است برای جلوگیری از تصمیم‌گیری‌های سلیقه‌ای و موقت، نیازمند تدوین قانونی جامع در عرصه فضای مجازی ایران هستیم و این قانون با عنایت به رویکرد حقوقی بر مبنای فیلترینگ در فضای مجازی و دیدگاه اسلام در فلسفه مجازات، از جهت حقوقی باید دارای خصوصیاتی عمومی که عبارت‌اند از: روشن و مفهوم بودن، مطابق بافرهنگ عمومی جامعه بودن، قابلیت اجرا داشتن و ضمانت اجرا داشتن و اختصاصی که عبارت‌اند از: نرم بودن، آزمایشی بودن، تمهیدات ویژه برای کودکان و نوجوانان، تعیین محدودیت در استفاده از فضای مجازی در محیط‌های کاری دولتی و آموزشی، الزام ارائه‌ی خدمات در بستر اینترنت ملی، تعیین وظیفه‌ی دستگاه‌ها، الزام شرکت‌های داخلی فعال در فضای مجازی به ارتقاء، الزام شرکت‌های خارجی فعال در فضای مجازی به رعایت قوانین داخلی ایران، الزام شرکت‌های خارجی فعال در فضای مجازی به رعایت قوانین داخلی ایران، تعیین مشوق‌هایی برای بخش خصوصی و جرم‌انگاری خرید، فروش، تولید و استفاده از فیلترشکن باشد.
کلیدواژه‌ها

منابع

-      احمدی‌پور، زهرا؛ جعفرزاده، حسن؛ بویه، چمران (1396)، نقش راهبرد رسانه ای در شکل‌گیری جنبش‌های نوین اجتماعی در خاورمیانه عربی و شمال آفریقا از منظر ژئوپلیتیک عمومی، نشریه جامعه‌شناسی سیاسی جهان اسلام، شماره 12.
-      اردبیلی، محمدعلی (1395)، کلیات حقوق جزا، تهران: بنیاد حقوقی میزان، چهارم.
-      امیدی، علی؛ رشیدی علویجه، مهرداد (1391)، نقش رسانه‌های جدید در انقلاب جهان عرب، نشریه مطالعات فرهنگ و ارتباطات، شماره 17.
-      آزادی احمدآبادی، علی؛ فتحعلی، سعید؛ خیامی، عبدالکریم (1400)، تعریف واکاوی مفهوم سواد فضای مجازی و نسبت سواد رسانه‌ای با آن، دین و ارتباطات، ویژه‌نامه اول.
-      پاک‌نهاد، امیر (1402)، اصول جرم‌شناسی، تهران: بنیاد حقوقی میزان، دوم.
-      جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1396)، ترمینولوژی حقوق، تهران: گنج دانش، سی و یکم.
-      جعفری، احمدرضا (1403)، بررسی سیر تحولات سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در غرب آسیا، پژوهش‌نامه انقلاب اسلامی دانشگاه بوعلی سینا، شماره 20.
-      خواجوی، غلامرضا (1388)، بررسی رویکرد مدعیان هولوکاست در حمایت‌های حقوقی از کشتگان یهود، نشریه جستارهایی در فلسفه و کلام، شماره 82.
-      دوست محمدی، احمد (1391)، نگاهی نو به داستان هولوکاست، فصل‌نامه سیاست دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، شماره 1
-      رجبی، عبدالله؛ ترازی، نسرین (1396)، بررسی انتقادی حاکمیت حقوقی ساختار فنی اینترنت بر فضای مجازی، تحقیقات حقوقی، شماره 80.
-      زمانی فراهانی، محمدحسین (1400)، تبیین نقش فضای سایبری در گسترش قلمرو ژئوپلیتیکی داعش در منطقه، مطالعات جنگ، شماره 9.
-      السان، مصطفی (1402)، حقوق فضای مجازی، تهران: شهر دانش، بیست و سوم.
-      شریفی، سیدمهدی؛ شاهینی، زینب (1395)، بررسی ابزارها، تاکتیک‌ها و رویکردهای رسانه‌ای گروه داعش تروریستی، پژوهش‌نامه رسانه بین‌الملل، شماره 1.
-      شیرخانی، مریم (1403)، بررسی رابطه بین استفاده از فضای مجازی و هویت در دانش آموزان، پیشرفت‌های نوین در روان‌شناسی، علوم تربیتی و آموزش ‌و پرورش، 7 (8) پیاپی 77، صص. 80-86.
-      شیروی، عبدالحسین (1401)، مقدمه علم حقوق، تهران: بنیاد حقوقی میزان، سوم.
-      عاملی، سعیدرضا (1390)، قاعده‌های اخلاقی در فضای مجازی و دووجهی نگری، تهران: مجموعه مقالات سمینار فضای مجازی دانشگاه تهران، شماره 71.
-      عجمی بهبهانی، سیدمحمد (1401)، نقش فضای مجازی در اغتشاش‌ها، مجله مبلغان، شماره 282.
-      غلامی، حسین (1401)، کیفرشناسی(کلیات و مبانی پاسخ‌شناسی جرم)، تهران: بنیاد حقوقی میزان، چهارم.
-      قربان‌نیا، ناصر (1377)، فلسفه مجازات، نقد و نظر. شماره 4.
-      کاتوزیان، ناصر (1399)، فلسفه حقوق، تهران: گنج دانش، اول.
-      کاظمی، سیدسجاد؛ چگینی، حامد؛ احمدیانی، محمدامین؛ فرزانه، نغمه (1400)، بازپژوهی فقهی پذیرش توبه در زنای به عنف با تکیه بر مفهوم و معیارهای تمییز حق‌الله یا حق‌الناسی بودن جرائم، فقه جزای تطبیقی دانشگاه ملایر، شماره 1.
-      کمالان، سیدمهدی (1400)، فرهنگ تشریحی اصطلاحات حقوقی، تهران: کمالان، سوم.
-      گلدوزیان، ایرج (1396)، کلیات و مقدمه علم حقوق، تهران: مجمع علمی و فرهنگی مجد، سوم.
-      گلدوزیان، ایرج (1399)، حقوق جزای عمومی ایران، تهران: دانشگاه تهران، هفدهم.
-      متقی، ابراهیم (1402)، گذار به نظم جدید جهانی؛ نشانه‌ها و فرآیندهای کنش راهبردی، مطالعات راهبردی انقلاب اسلامی، شماره 1.
-      محقق، نجلا (1403)، بررسی قوانین ضدانحصاری پلتفرم‌ها، پیشنهادی اتحادیه اروپا، تهران: پژوهشگاه ارتباطات و فناوری اطلاعات، اول.
-      منصورآبادی، عباس (1398)، کلیات حقوق جزا، تهران: بنیاد حقوقی میزان، پنجم.
-      میرزایی، حمید؛ شعبان‌نیا منصور، مهدی؛ گرجی ازندریانی، علی‌اکبر (1400)، بررسی رویکردهای حاکمیت قانون برای اعمال فیلترینگ در فضای مجازی با بحران‌ها و تهدیدهای اجتماعی، مدیریت بحران، ویژه‌نامه دوم.
-      میرمحمدصادقی، حسین (1402)، حقوق جزای عمومی 1، تهران: دادگستر، چهارم.
-      یحیی‌زاده، یاسر؛ شاکری، حمیدرضا (1403)، بزه‌دیدگی کودکان در فضای مجازی با نگاهی به راهکارهای توانمندسازی آنان در برابر آسیب‌ها، مطالعات حقوق موسسه آموزش عالی نگاره، شماره 42.
-      خامنه‌ای (1390) https://farsi.khamenei.ir/message-content?id=19225
-      خامنه‌ای (1377) https://farsi.khamenei.ir/news-content?id=37674
-      شورای عالی فضای مجازی https://majazi.ir/general_content/75883-
-      ایسپا (07/07/1403) https://ispa.ir/Default/Details/fa/3472/
-      ایسنا (24/07/1402) https://www.isna.ir/news/1402072416839/
-      ایسنا (02/06/1396) https://www.isna.ir/news/96050200992/
-      مشرق (12/05/1395) https://www.mashreghnews.ir/news/611947/
-      مشرق (04/04/1392) https://www.mashreghnews.ir/news/226535/
-      مشرق (11/05/1391) https://www.mashreghnews.ir/news/142076/
-      ­­­­­­­­­ مشرق (19/07/1401)https://www.ashreghnews.ir/news/1425312/
-      همشهری (08/02/1390)https://www.hamshahrionline.ir/news/134344/
-      فارس نیوز (23/09/1401)https://farsnews.ir/ScientificAcademic/1671089412000892138/
-      فارس نیوز (04/06/1402) https://farsnews.ir/ScientificAcademic/1693072800000842935/
-      فارس نیوز (15/02/1403)https://farsnews.ir/MOSHKLEMA/1717052660591285163 
-      ایرنا (29/06/1402)https://www.irna.ir/news/85232520/
-      مهر نیوز (09/09/1401)https://www.mehrnews.com/news/5643514/
-      دانشجو (19/10/1403) https://snn.ir/fa/news/1217210/
-      عطنا (20/05/1400)https://atna.atu.ac.ir/fa/news/302934/