مشرق موعود

مشرق موعود

بررسی روایت امام باقر(ع) درباره زمینه‌سازی ایرانیان برای ظهور امام مهدی(ع)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار گروه معارف اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
چکیده
در حدیث صحیحی از ابوخالد کابلی از امام محمدباقر(عج) مراحل خروج و قیام حق‌طلبان مشرقی از پیدایش تا پیروزی و پایداری پیش‌بینی‌ شده است. محتوای این حدیث صحیح با دو حدیث پیامبر خدا؟ص؟ به نقل عبدالله بن مسعود و حدیث نبوی از عبدالله بن حارث زبیدی هماهنگ است. هماهنگی این سه حدیث، تواتر معنوی حدیث را آشکار می‌کند. شواهد و قرائن امکان تطبیق این حدیث با انقلاب اسلامی ایران در این پژوهش نشان داده ‌شده است. مشرق و شرق در احادیث نبوی و اهل‌بیت(علیهم السلام) ایران است. این حدیث خروج و قیامی حق‌طلبانه در مشرق را معرفی می‌کند؛ قیامی که زمینه‌ساز ظهور امام مهدی(عج) است و حکومت و قدرت را به امام زمان(عج) تسلیم و تقدیم می‌نماید. انقلاب مقدس و مقدمه ظهور که کاملاً مهدوی باشد، و رهبر و مردم حرکت خویش را در راستای ظهور بدانند انقلاب اسلامی ایران است. هیچ قیامی همانند قیام و انقلاب اسلامی ایران در جهان بشری مهدویت را زنده نکرده و شرایط را برای ظهور فراهم ننموده است. البته باهمه دلایلی که در این تحقیق برای تطبیق آمده است درعین‌حال مطلب به‌صورت احتمال و امکان هست.
کلیدواژه‌ها

منابع

-      ابن اثیر جرزی، مبارک بن محمد. (1367). النهایة فی غریب الحدیث و الاثر. قم: مؤسسة مطبوعاتی اسماعیلیان.
-      ابن خلدون، عبدالرحمن (بی‌تا). العبر و دیوان المبتدأ و الخبر فی ایام العرب و البربر و من عاصر هم من ذوی الشأن الاکبر. بیروت: داراحیاء التراث العربی.
-      ابن فقیه، احمدبن محمد. (1416ق). البلدان. بیروت: عالم الکتب.
-      ابن کثیر، اسماعیل بن عمر. (1419ق). البدایة و النهایة. مصر: مرکز البحوت و الدراسات العربیة و الاسلامیة بدار هجر.
-      ابن ماجه، ابوعبدالله محمدبن یزید. (1418ق). السنن. بیروت: دارالجلیل.
-      ابن‌منظور، محمدبن مکرم بن علی. (1414ق). لسان العرب. بیروت: دارصادر.
-      ابومعاش، سعید. (1430ق). الامام المهدی؟ع؟فی القرآن و السنة. مشهد: آستان قدس رضوی.
-      اربلی، علی بن عیسی. (1381ق). کشف الغمة فی معرفة الائمه؟عهم؟. تصحیح: سیدهاشم رسولی محلاتی. تبریز: بنی‌هاشمی.
-      اصفهانی، حافظ ابونعیم احمدبن عبدالله (1440ق). الاربعون حدیثا فی المهدی. تحقیق: علی جلال باقر. قم: مؤسسة آل‌البیت؟عهم؟ لاحیاء التراث.
-      امین، سید‌محسن. (1421ق). اعیان الشیعه. تحقیق: حسن امین. بیروت: دارالتعارف للمطبوعات.
-      بلداوی، وسام برهان. (1433ق). تیجان الولاء فی شرح بعض فقرات زیارة عاشوراء. کربلا: العتبة الحسینیة المقدسه.
-      تستری، قاضی نورالله. (1409ق). احقاق الحق و ازهاق الباطل. قم: مکتبة آیت‌الله‌ العظمی مرعشی نجفی.
-      جزائری، نعمت‌الله بن عبدالله. (1427ق). ریاض الابرار فی مناقب الأئمة الاطهار؟عهم؟. بیروت: مؤسسة التاریخ العربی.
-      جزائری، نعمت‌‌الله بن عبدالله. (1429ق). الانوار النعمانیه. بیروت: دارالقاری.
-      حر عاملی، محمدبن حسن بن علی (1425ق). اثبات الهداة بالنصوص و المعجزات. بیروت: مؤسسة الاعلمی للمطبوعات.
-      حلی، تقی‌الدین حسن بن علی بن داوود. (1342). الرجال. تصحیح: محمدصادق بحرالعلوم. تهران: دانشگاه تهران.
-      حلی، حسن بن یوسف. (1402ق). رجال العلامة الحلی. تصحیح: محمدصادق بحرالعلوم. قم: الشریف الرضی.
-      حمویی جوینی شافعی، صدرالدین ابراهیم بن مؤید. (1400ق). فرائد السمطین فی فضائل المرتضی و البتول و السبطین و الأئمة من ذریتهم؟عهم؟. بیروت: مؤسسه المحمودی.
-      سلیمان، کامل. (بی‌تا). یوم الخلاص فی ظلل القائم المهدی؟ع؟. بیروت: دارالکتاب اللبنانی.
-      سیدبن طاووس، رضی الدین علی بن موسی. (1385). الشریف بالمنن فی التعریف بالفتن. قم: مؤسسه فرهنگی صاحب ‌الامر؟عج؟.
-      سیوطی، جلال‌الدین عبدالرحمن بن ابی‌بکر. (1385). العرف الوردی فی الاخبار المهدی. تهران: المجمع العالمی للتقریب بین المذاهب الاسلامیة.
-      صافی گلپایگانی، لطف‌الله. (1419ق). منتخب الاثر فی الامام الثانی عشر؟ع؟. قم: مؤسسه السیرة المعصومه؟س؟.
-      طبری آملی صغیر، محمدبن جریر بن رستم. (1413ق). دلائل الامامة. قم: بعثت.
-      طبری، محب‌الدین. (1428ق). ذخائر العقبی فی مناقب ذوی القربی. قم: دارالکتب الاسلامی.
-      طریحی، فخرالدین محمد. (1375). مجمع البحرین و مطلع النیرین. تهران: مرتضوی.
-      طوسی، محمدبن حسن. (1417ق). فهرست کتب الشیعه و اصولهم و اسماء المصنفین و اصحاب الاصول مشهور به الفهرست. تحقیق: شیخ جواد قیومی اصفهانی، قم: مؤسسة نشر الفقاهه.
-      طهرانی، شیخ آقابزرگ. (بی‌تا). طبقات اعلام الشیعه. بیروت: داراحیاء التراث العربی.
-      علم الهدی، احمد. (1399ق). مشروعیت قیام در عصر غیبت امام عصر؟عج؟. مشهد: انتشارات حوزه علمیه خراسان.
-      فراهیدی، خلیل ابن احمد. (1409ق). کتاب العین. قم: نشر هجرت.
-      قریشی، حسین عبید. (1434ق). اسئلة مهدویة تتعلق بعصر الظهور الشریف اجاب علیها. قم: باقیات.
-      قندوزی، سلیمان بن ابراهیم. (1422ق). ینابیع المودة لذوی القربی. قم: دارالاسوة للطباعة و النشر.
-      کشی، محمدبن عمر. (1363). اختیار معرفة الرجال المعروف برجال الکشی. تصحیح: مهدی رجایی. قم: مؤسسه آل‌البیت؟عهم؟.
-      کورانی عاملی، علی. (1425ق). عصر الظهور. تهران: دارالهدی.
-      کورانی عاملی، علی. (1435ق). شمس خلف السحاب اعداد مسلم خاطری. قم: باقیات.
-      کورانی عاملی، علی. (1436ق). المعجم الموضوعی لاحادیث الامام المهدی؟عج؟. قم: نشر المعروف.
-      کورانی عاملی، علی. (1438ق). السیرة النبویة عند اهل‌البیت؟عهم؟. قم: دارالنشر المعروف.
-      کوفی، محمد بن سلیمان. (1423ق). مناقب الامام امیرالمؤمنین علی بن ابی‌طالب؟ع؟. قم: مجمع احیای فرهنگ اسلامی.
-      گنجی شافعی، محمدبن یوسف. (1414ق). البیان فی اخبار صاحب‌الزمان. بیروت: داراحیاء تراث اهل‌البیت.
-      متقی هندی، علاءالدین علی بن حسام‌الدین. (1419ق). کنز العمال فی سنن الاقوال و الافعال. تحقیق: محمود عمر الدمیاتی. بیروت: دارالکتب العلمیة.
-      مجلسی، محمدباقر. (1386). کتاب رجعت. تحقیق: سیدحسین موسوی. قم: دلیل ما.
-      مجلسی، محمدباقر. (1403ق). بحارالانوار.  بیروت: داراحیاء التراث العربی.
-      محمدی ری‌شهری، محمد. (1387). حکمت‌نامه بسیج. قم: دارالحدیث.
-      محمدی ری‌شهری، محمد. (1391). اهل‌بیت؟عهم؟ در قرآن و حدیث. ترجمه: حمیدرضا شیخی و حمیدرضا آژیر. قم: دارالحدیث.
-      محمدی ری‌شهری، محمد. (1393). دانش‌نامه امام مهدی؟عج؟بر پایه قرآن، حدیث و تاریخ. قم: دارالحدیث.
-      محمدی ری‌شهری، محمد. (1395). دانش‌نامه قرآن و حدیث. قم: دارالحدیث.
-      منتظری، حسینعلی. (1380). نظام الحکم فی الاسلام. قم: هاشمیون.
-      منتظری، حسینعلی. (1415ق). دراسات فی ولایة الفقیه و فقه الدولة الاسلامیة. قم: نشر تفکر.
-      موسوی خمینی، سید روح‌الله. (1393). صحیفه. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی؟ره؟.
-      موسوی خوئی، سیدابوالقاسم. (1403ق). معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرواة. قم: مدینة العلم.
-      ناصری، محمدامیر و تسخیری، محمدعلی. (1426ق). الاحادیث المشترکه حول الامام المهدی؟عج؟. تهران: المجمع العالمی للتقریب بین المذاهب الاسلامیة.
-      ناظم الاسلام کرمانی، میرزا محمدآباد. (1329ق). علائم الظهور. چاپ سنگی.
-      نجاشی، ابوالعباس احمد بن علی. (1365). رجال. تحقیق: سیدموسی شبیری زنجانی. قم: مؤسسة النشر الاسلامی.
-      نعمانی، محمدبن ابراهیم. (1403ق). الغیبة. بیروت: مؤسسة الاعلمی للمطبوعات.
-      یزدی حائری، علی. (1422ق). الزام الناصب فی اثبات حجة الغائب؟عج؟. تصحیح: علی عاشور. بیروت: مؤسسة الاعلمی.