مشرق موعود

مشرق موعود

بررسی انتقادی نظریه عدم صحت اطلاق کلمه نیابت بر سفراء چهارگانه امام مهدی(عج) در عصر غیبت صغری

نویسنده
فارغ‌التحصیل سطح 4 حوزه علمیه قم ، قم، ایران
چکیده
یکی از مباحث پرچالش در تاریخ مهدویت، تبیین دقیق جایگاه حقوقی و شرعی سفرای چهارگانه امام زمان(عج) در عصر غیبت صغری است. برخی پژوهشگران با استناد به قرائن خاص، اطلاق لفظ «نیابت» بر این سفرا را نا درست دانسته و آنان را صرفاً «وکیل» یا «سفیر» می‌دانند. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر منابع دست اول تاریخی و حدیثی و لغوی، به نقد و بررسی این نظریه پرداخته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که از نظر لغوی، میان «وکالت» و «نیابت» تباین کامل وجود ندارد و حتی معنای نیابت در ضمن معنای وکالت مفهوم می‌شود. همچنین از منظر تاریخی، واژه نیابت در عصر غیبت صغری میان شیعیان رایج بوده و حتی مدعیان دروغین نیز برای کسب اعتبار خود را «نائب» می‌نامیدند که نشان‌دهنده فهم عرفی از این لفظ در آن دوره است. علاوه بر این، با تکیه بر نصوص امامان معصوم(ع) همچون حدیث امام عسکری؟ع؟ در معرفی عثمان بن سعید به عنوان «خلیفه» و «قائم مقام»، و همچنین توقیع شریف «اما الحوادث الواقعه»، ثبوت نیابت خاصه یا گستردگی اختیارات برای سفرا اثبات می‌گردد. این مقاله استدلال می‌کند که عدم امکان اجرای تمامی اختیارات امام توسط سفرا، دلیل بر انکار اصل نیابت نیست، بلکه محدودیت‌های عملیاتی مانع از تحقق کامل اقتدار نیابتی در بیرون است، نه در اصل منصب.
کلیدواژه‌ها