فقه امامیه، به‌مثابه دانشی پویا و پاسخگو، نه‌تنها در عصر غیبت برای اداره جامعه اسلامی چارچوب‌های حکمرانی ترسیم کرده، بلکه با نگاه به افق تمدنی ظهور، ظرفیت‌های بی‌نظیری برای تبیین نظام حکمرانی مهدوی دارد. در میان اندیشمندانی که به‌طور نظام‌مند به این عرصه ورود کرده‌اند، سید محمد صدر (۱۳۲۲-۱۳۷۷ش) با تألیف «موسوعة الامام المهدی(عج)» در چهار جلد (تاریخ الغیبة الصغری، تاریخ الغیبة الکبری، تاریخ ما بعد ظهور و الیوم الموعود) گامی بلند در جهت تدوین فقه حکمرانی مهدوی برداشته است. جلد سوم این موسوعه با عنوان «تاریخ ما بعد ظهور» که در سال ۱۴۱۲ق (۱۹۹۲م) در ۶۸۰ صفحه منتشر شده، به‌طور خاص به تبیین وقایع پس از ظهور و نظام حکمرانی حضرت مهدی(عج) اختصاص یافته است. پرسش اصلی این پژوهش آن است که مبانی فقهی حکومت امام زمان(عج) در اندیشه سید محمد صدر چیست و مهم‌ترین نقدهای وارد بر آرای ایشان در این زمینه کدام‌اند؟ فرضیه مقاله بر این استوار است که سید محمد صدر با رویکردی تاریخی‑تحلیلی و با تکیه بر روش اجتهادی، نظام حکمرانی مهدوی را بر اصولی چون ولایت مطلقه الهی، عدالت محوری، نفی سلطه و جامعیت دین استوار ساخته است؛ با این حال، آرای ایشان با نقدهایی از جمله: (الف) نگاه تاریخی‑روایی صرف و غفلت از ابعاد نظام‌سازی فقهی، (ب) عدم تبیین دقیق نسبت فقه عصر غیبت با فقه عصر ظهور، (ج) فروکاستن حکومت مهدوی به احکام جزیره‌ای و (د) نادیده‌انگاری نقش مردم در نظام مهدوی مواجه است.