مشرق موعود

مشرق موعود

پوشش (لباس) امام مهدی (عج) و عدالت اجتماعی در عصر ظهور: تحلیل تطبیقی روایات شیعی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم و مدرس دانشگاه؛ سطح چهار کلام، مؤسسه امام صادق(ع)، قم، ایران
0253/pe.2026.255997
چکیده
پوشش و لباس، در فرهنگ اسلامی، تنها یک عنصر ظاهری نیست، بلکه بازتابی از باورهای دینی، هویت اجتماعی و موقعیت فرد در ساختار اعتقادی جامعه است. در روایات مهدوی، از پوشش و لباس ساده، خشن و زاهدانه‌ای برای امام زمان علیه‌السلام پس از ظهور سخن به میان آمده است، در حالی که در برخی روایات درباره سایر امامان شیعه، مانند امام رضا علیه‌السلام، به استفاده از لباس‌های نفیس و فاخر اشاره شده است. این تفاوت ظاهری در پوشاک، پرسش‌هایی جدی را ایجاد می‌کند: آیا پوشش زاهدانه امام مهدی علیه‌السلام با نقش جهانی و حکومتی او همخوان است؟ آیا استفاده از لباس‌های فاخر توسط دیگر امامان، با اصل ساده‌زیستی در سیره اهل‌بیت در تعارض نیست؟ این مقاله با روش تحلیل کیفی و تفسیری، با استناد به مجموعه‌ای از احادیث معتبر شیعه و برخی گزارش‌های تاریخی، به بررسی ابعاد گوناگون پوشش امام زمان علیه‌السلام در مقایسه با سیره پوشاکی دیگر معصومان می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهند که پوشش زاهدانه امام مهدی علیه‌السلام در دوران ظهور، نه‌تنها در تضاد با موقعیت سیاسی و اجتماعی ایشان نیست؛ بلکه خود عنصری تربیتی و ساختاری برای تحقق عدالت، هم‌دلی با توده‌ها و مقابله با اشرافی‌گری در جامعه جهانی مهدوی است. در مقابل، پوشش سایر امامان، تابع شرایط زمان، مکان و وضعیت حکومتی یا تقیه بوده و تناقضی با اصل زهد و معنویت ندارد. این پژوهش می‌کوشد تا الگویی متعادل میان ظاهر و باطن پوشش دینی ارائه دهد و پیام‌های تربیتی این سیره را برای جامعه معاصر بازخوانی کند.
کلیدواژه‌ها