مشرق موعود

مشرق موعود

پیشرفت فرهنگی واجتماعی جامعه مهدوی با تاکید بر پیشگویی های اهل بیت (علیهم السلام)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه اراک، اراک، ایران
2 دانشیار گروه تفسیر دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، قم، ایران
3 دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشگاه اراک، اراک، ایران
چکیده
پیشگویی‌های منقول در منابع اهل‌بیت(ع) تصویری نظام‌مند از جامعه‌ای آرمانی در عصر ظهور ارائه می‌کنند که تحقق آن مستلزم تحولات عمیق فرهنگی و اجتماعی است. پژوهش حاضر با هدف تبیین و استخراج عوامل مؤثر در پیشرفت فرهنگی و اجتماعی جامعه عصر ظهور، به روش اسنادی ـ کتابخانه‌ای و مبتنی بر تحلیل محتوایی متون روایی و تفاسیر شیعی انجام شد. ملاک اعتبارشناساییِ منابع، رجوع به نسخه‌های معتبر روایی و تطبیقِ مفاهیم استخراج‌شده با چارچوب‌های نظری فرهنگی و اجتماعی بود. یافته‌ها نشان می‌دهد پیشرفت مورد انتظار در جامعه مهدوی محصول ترکیبی از چند مؤلفه ساختاری و رفتاری است: استقرار عدالت فراگیر، تعمیق معرفت و بصیرت عمومی، مبارزه نظام‌مند با انحرافات اعتقادی و اخلاقی، تقویت پیوندهای اجتماعی مبتنی بر برادری دینی، تأمین امنیت قضائی و راه‌ها، ارتقای بهداشت و درمان عمومی و توسعه وسایل ارتباطی و اطلاعاتی. این عوامل در تعامل با یکدیگر زمینه‌سازِ تحقق «حیات طیّبه» و تمدن نوین اسلامی به شمار می‌آیند. نتیجه پژوهش علاوه‌بر گسترش فهم نظری از مبانی مهدوی، می‌تواند چارچوبی معرفتی برای طراحی سیاست‌های فرهنگی ـ دینی و مطالعات بین‌رشته‌ای در زمینه آماده‌سازی جامعه منتظر فراهم آورد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

منابع

قرآن کریم
-     ابن بابویه، على بن حسین. (1404‌ق). الإمامة و التبصرة من الحیرة. قم: نشر مدرسة الإمام المهدى؟عج؟.
-     ابن حیون، نعمان بن محمد مغربى. (1409‌ق). شرح الأخبار فی فضائل الأئمة الأطهار؟عهم؟ (محمد حسین حسینى جلالى، محقق). قم: جامعه مدرسین.
-     ابن شعبه حرانى، حسن بن على. (1404‌ق). تحف العقول (على‌اکبر غفارى، محقق). قم: جامعه مدرسین.
-     استرآبادى، على. (1409‌ق). تأویل الآیات الظاهرة فی فضائل العترة الطاهرة (حسین استاد ولى، محقق). قم: مؤسسة النشر الإسلامی.
-     اکبرى، نعمت‌الله. (1378). مباحثی از توسعه در ایران. اصفهان: هشت بهشت.
-     اکبری، نعمت الله، و افخمی ستوده، وحید. (1387). بررسی سازگاری و نقش آموزه های اسلامی با شاخص های نوین توسعه اقتصادی. همایش اقتصاد اسلامی و توسعه، مشهد https://civilica.com/doc/49949
-     بحرانى، سیدهاشم بن سلیمان. (1374). البرهان فی تفسیر القرآن. قم: مؤسسه بعثه.
-     بهاءالدین نیلى نجفى، على بن عبدالکریم. (1426‌ق). سرور أهل الإیمان فی علامات ظهور صاحب الزمان؟عج؟. قم: دلیل ما.
-     حسابی، محمود. (1373). فرهنگ حسابی. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی/ دانشگاه صنعتی امیرکبیر.
-     حسین، جاسم. (1386). تاریخ سیاسی غیبت امام دوازدهم؟عج؟ (محمدتقی آیت‌اللهی، مترجم). تهران: امیرکبیر.
-     دهخدا، علی‌اکبر. (1377). لغت‌نامه. تهران: مؤسسه لغت‌نامه دانشگاه تهران.
-     رشکیانی، مهدی. (1393). رسانه ملی و الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت. تهران: مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما.
-     رضایی اصفهانی، محمدعلی. (1386). قرآن و علم. قم: پژوهش‌های تفسیر و علوم قرآن.
-     شیخ حر عاملى، محمدبن حسن. (1425‌ق). إثبات الهداة بالنصوص و المعجزات. بیروت: اعلمی.
-     صادقی کاشانی، مصطفی. (1395). نقش پیشگویی‌ها در شکل‌گیری نحله‌های فکری و جنبش‌های اجتماعی. مشرق موعود، 10(2)، 63-80.
-     صفار، محمد بن حسن. (1404‌ق). بصائر الدرجات فی فضائل آل محمّد؟ص؟ (محسن بن عباسعلى کوچه باغى، محقق). قم: مکتبة آیةالله المرعشی النجفی.
-     صدوق، محمدبن على بن بابویه. (1362). الخصال (على‌اکبر غفارى، محقق). قم: جامعه مدرسین.
-     صدوق، محمدبن على بن بابویه. (1395‌ق). کمال الدین و تمام النعمة (على‌اکبر غفارى، محقق). تهران: اسلامیه.
-     طبرى آملى صغیر، محمدبن جریربن رستم. (1413‌ق). دلائل الإمامة (ط - الحدیثة). قم: بعثت.
-     عمید، حسن. (1379). فرهنگ عمید. تهران: مؤسسه انتشارات امیرکبیر.
-     فتال نیشابورى، محمدبن احمد. (1375). روضة الواعظین و بصیرة المتعظین (ط - القدیمة). قم: انتشارات رضی.
-     قطب‌الدین راوندى، سعیدبن هبة الله. (1409‌ق). الخرائج و الجرائح. قم: مؤسسه امام مهدى؟عج؟.
-     قمى، على بن ابراهیم. (1404‌ق). تفسیر القمی (طیب موسوى جزائرى، محقق). قم: دار الکتاب.
-      کلینى، محمد بن یعقوب. (1407‌ق). الکافی (على‌اکبر غفارى و محمد آخوندى، محققان). تهران: دارالکتب الإسلامیة.
-     مجتهدی سیستانی، مرتضی. (1385). دولت کریمه امام زمان؟عج؟: بحث‌های جالبی درباره شکوفایی عقل و اندیشه. قم: الماس.
-     مجدی، حسین. (1397). آرمان شهر صاحب الزمان؟عج؟. قم: بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود ؟عج؟.
-     مجلسى، محمدباقر. (1403‌ق). بحارالأنوار (ط - بیروت). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
-     محمدی ری‌شهری، محمد و همکاران. (1393). دانش‌نامه امام مهدی؟عج؟ برپایه قرآن، حدیث و تاریخ. قم: مؤسسه علمی فرهنگی دارالحدیث.
-     معین، محمد. (1360). فرهنگ معین. تهران: چاپ سپهر.
-     مفید، محمدبن محمد. (1413‌ق). الإرشاد فی معرفة حجج الله على العباد. قم: کنگره شیخ مفید.
-     میرجهانی، سیدحسن. (1379). نوائب الدهور فی علائم الظهور. تهران: انتشارات کتابخانۀ صدر.
-     نعمانی، محمدبن ابراهیم. (1397‌ق). الغیبة (على‌اکبر غفارى، محقق). تهران: نشر صدوق.
-     یزدى حائرى، على. (1422‌ق). إلزام الناصب فی إثبات الحجة الغائب؟عج؟. بیروت: مؤسسة الأعلمى.