مشرق موعود

مشرق موعود

تحلیل نقش فقها در تشکیل حکومت اسلامی در عصر غیبت از دیدگاه شیخ طوسی

نویسندگان
1 دانش آموخته سطح سه، کلام امامیه، حوزه علمیه قم، قم، ایران
2 دانشیار پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم، ایران
چکیده
در آثار شیخ طوسی برای فقهای شیعه تصدی اموری چون اجرای حدود، جمع‌آوری و مصرف وجوهات شرعی، تبیین و تبلیغ آموزه‌های دین بیان شده است به شکلی که در بعضی از کتاب‌های خود از این بحث می‌کند که اموری مثل قضاوت از طرف امام به فقهاء واگذار شده؛ هرچند که در آثار او تصریح به تصدی حکومت از جانب فقهاء نشده که می‌توان برداشت کرد که وی وقتی معتقد است اجرای حدود و اموری که مربوط به امام است به عهده فقیه گذارده می‌شود امرحکومت که حق امام است و اهمیتی بیشتر از وظایف پیشین دارد، باید به فقیه که نزدیک‌ترین به امام بوده سپرده شود وگرنه دست نااهلان می‌افتد. می‌توان دفاع از تشکیل حکومت در عصر غیبت را از این زاویه تبیین کرد که، وی اموری مانند اجرای حدود، جمع و مصرف وجوهات و تبیین و تبلیغ دین را وظیفه فقیه می‌داند، باید قائل به تشکیل حکومت اسلامی باشد؛ همان‌طور که تاریخ گواه است فقهایی که در امور حکومتی ورود نداشته‌اند بسط یدی برای اجرای حدود و تبلیغ دین به صورت گسترده پیدا نمی‌کنند، لذا قبول چنین مناصبی برای فقها در عصر غیبت به جواز بلکه لزوم تشکیل حکومت در عصر غیبت می‌انجامد. هرچند می‌توان کاملاً نگاهی برخلاف برداشت مذکور ارائه داد.
کلیدواژه‌ها

منابع

قرآن کریم
نهج البلاغه
-      ابن بابویه، محمدبن علی. (۱۳۹۵ق). کمال الدین و تمام النعمة.(علی اکبرغفاری، محقق) تهران: دارالکتب الاسلامیه، دوم.
-      ابن منظور، محمدبن مکرم. (۱۴۱۴ق). لسان العرب. بیروت: دارصادر، سوم.
-      بابایی، پرویز. (۱۳۹۱). آشنایی با علوم سیاسی. تهران: معین.
-      بروجردی، حسین. (۱۳۷۵). البدر الزاهر.(حسینعلی منتظری، مقرر) قم: مکتب آیت‌الله المنتظری، سوم.
-      جوهری، ابونصر اسماعیل. (۱۴۰۷ق). الصحاح. (احمدعبدالغفور عطار، محقق)بیروت: دارالعلم للملایین، چهارم.
-      شهرستانی، محمدبن عبدالکریم. (۱۳۶۴). الملل و النحل.(علی حسن فاعور، محقق) قم: الشریف الرضی، چهارم.
-      طریحی، فخرالدین. (۱۴۰۳). مجمع البحرین. بیروت: داراحیاء التراث العربی.
-      طوسی، محمدبن حسن. ( ۱۴۱۴ق). الرسائل العشر. قم: موسسة النشر الاسلامی، دوم.
-      طوسی، محمدبن حسن. (۱۳۸۲). تلخیص الشاف. قم: محبین، اول.
-      طوسی، محمدبن حسن. (۱۳۸۷). المبسوط. (محمدباقر بهبودی، محقق) تهران: المکتبة المرتضویة لإحیاء الآثار الجعفریة، سوم.
-      طوسی، محمدبن حسن. (۱۴۰۰ق). النهایه. بیروت: دارالکتاب العربی، دوم.
-      طوسی، محمدبن حسن. (۱۴۰۶ق). الاقتصاد فیما یتعلق بالعباد. بیروت: دارالاضواء، دوم.
-      طوسی، محمدبن حسن. (۱۴۱۷ق). العده فی اصول الفقه. (محمدرضا انصاری قمی، محقق) قم: تیزهوش.
-      طوسی، محمدبن حسن. (بی‌تا). التبیان. (احمدحبیب عاملی، محقق) بیروت: داراحیاء التراث العربی.
-      طوسی، محمدبن حسن. (بی‌تا). الخلاف. بی‌جا: موسسه النشرالاسلامی.
-      عسکری،حسن بن عبدالله. (۱۴۱۲ق). الفروق اللغویة. (محمدابراهیم سلیم، محقق) قم: مؤسسة النشر الإسلامی التابعة لجماعة المدرسین.
-      فقیهی، علی اصغر. (۱۳۵۷). آل بویه و اوضاع زمان ایشان. گیلان: انتشارات صبا.
-      کلینی، محمد بن یعقوب. (۱۳۶۳). الکافی. (علی اکبرغفاری، مصحح) قم: دارالکتب الاسلامیه، پنجم.
مفید، محمدبن محمدبن نعمان. (۱۴۱۳ق). المقنعة. قم: کنگره جهانی هزاره شیخ مفید.