مشرق موعود

مشرق موعود

بررسی کارایی روایات «خروج مؤمنان از صلب کافران» در تحلیل علت غیبت امام مهدی(عج)

نویسندگان
1 استادحوزه علمیه قم ، قم ، ایران.
2 دانشجوی دکترای علوم قرآن و حدیث پردیس فارابی دانشگاه تهران، ایران
چکیده
بحث از چرایی غیبت امام مهدی(عج) حتی پیش از غیبت ایشان مورد توجه بوده است و از همین‌رو، در روایات فراوانی از اهل‌بیت(علیهم السلام)، با عناوین متعددی انعکاس یافته است. در برخی از این احادیث، ظهور حضرت، به «خروج مؤمنان از صلب کافران» معلّق شده است؛ بدین‌معنا که برخی از یاوران مؤمن امام(عج)، ازنسل کافران به دنیا خواهند آمد و تا آن زمان، ظهور به تأخیر خواهد افتاد. این مضمون به دلالت التزامی، اشاره به چرایی غیبت امام(ع) نیز دارد. در این مقاله دو روایت از کتاب کمال الدین شیخ صدوق(ره) که با موضوع تناسب دارد، از حیث سند و دلالت به دقّت بررسی شده است و در سپس براساس تحلیل عقلاییِ اصول رفتاری امامان، ارتباط این موضوع با چرایی غیبت امام زمان(عج) تبیین شده است. بر پایه نتایج پژوهش، نهضت جهانی آن حضرت، نیازمند یاران توانمند و فداکار متعددی است که در زمان آغاز امامت ایشان فراهم نبوده؛ از‌این‌رو امام باید از ابزار غیبت و نهانزیستی بهره گیرد تا زمینهٔ فراهم شدن آن یاران مهیا شود؛ کسانی که بخشی از آنان از تبار کافران ظهور خواهند کرد.
کلیدواژه‌ها

منابع

قرآن کریم
نهج البلاغه
-      ابن بابویه، محمدبن على بن حسین. (1362)‏، الامالی. قم: انتشارات اسلامیه.
-      ابن بابویه، محمدبن على بن حسین. (1395ق). کمال‌الدین و تمام النعمة. (علی‌اکبر غفاری، مصحح). قم: انتشارات اسلامیه.
-      ابن عاشور، محمدبن طاهر(بی‌تا). التحریر و التنویر. بیروت: مؤسسة التاریخ.
-      اصفهانی، محمدتقی(1387). مکیال المکارم در فوائد دعا براى حضرت قائم؟عج؟. (مهدی حائری قزوینی، مترجم)، قم: انتشارات مسجد مقدس جمکران.
-      امینی، ابراهیم(1388). دادگستر جهان. هفتم، قم: انتشارات شفق.
-      امینى گلستانى، محمد. (1385). سیماى جهان در عصر امام زمان؟عج؟،. قم: مسجد مقدس جمکران.
-      بحرانى، هاشم بن سلیمان. (1411ق)‏. حلیة الأبرار فی أحوال محمّد و آله الأطهار؟ص؟.. قم: مؤسسة المعارف الإسلامیة.
-      بنی‌هاشمی، سیدمحمد. (1384). راز پنهانی و رمز پیدایی.  تهران: نیک معارف.
-      تجلیل تبریزی، ابوطالب(1382). مهدی؟عج؟ کیست؟،   تهران: انتشارات سروش.
-      جمعی از نویسندگان(1381). مجموعه مقالات سومین اجلاس مهدویت، .  قم: انتشارت سازمان تبلیغات اسلامی.
-      جمعی از نویسندگان(1425ق). اعلام الهدایة.   قم: المجمع العالمی لاهل‌البیت؟عهم؟.
-      خویی، سید ابوالقاسم(1409ق). معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرجال، بی‌جا: دفتر آیت‌الله خویی.
-      راغب اصفهانى. حسین بن محمد(1412ق). مفردات ألفاظ القرآن‏،  بیروت: دارالقلم.
-      رحمتی شهرضا، محمد(1387). هزار و یک نکته پیرامون امام زمان؟عج؟.   قم: انتشارات مسجد مقدس جمکران.
-      رحیمی جعفری(1392). حقیقت غیبت از منظر روایات،  قم: انتشارات بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود؟عج؟.
-      زمخشری، محمود(1407ق). الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل‏. سوم، بیروت: دارالکتاب العربی.
-      سلیمان، کامل(1386). روزگار رهایی. (علی‌اکبر مهدی‌پور، مترجم)، تهران: آفاق.
-      صافی گلپایگانی، لطف‌الله(1380). منتخب الأثر.  قم: دفتر تنظیم و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمى صافى گلپایگانى‏.
-      صافی گلپایگانی. لطف‌الله(1386). نوید امن و امان‏. قم: دفتر تنظیم و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمى صافى گلپایگانى‏.
-      طباطبایی، محمدحسین(1417ق). المیزان فى تفسیر القرآن. پنجم، قم: دفتر انتشارات اسلامى.
-      طبرسی، فضل بن حسن(1372). مجمع البیان فى تفسیر القرآن. سوم، تهران: ناصر خسرو.
-      طبسی، نجم‌الدین(1388). تا ظهور.  تهران: بنیاد فرهنگى حضرت مهدى موعود؟عج؟.
-      طوسی، محمدبن حسن(1411ق). الغیبة.  قم: انتشارات دارالمعارف الاسلامیة.
-      طوسی، محمدبن حسن(1427ق). رجال. سوم، قم: انتشارات اسلامی.
-      طوسی، محمدبن حسن(بی‌تا). الفهرست.  نجف اشرف: المکتبة الرضویة.
-      عروسى حویزى، عبد على بن جمعه(1415ق). تفسیر نور الثقلین. چهارم، تصحیح: سیدهاشم رسولى محلاتی، قم: اسماعیلیان.
-      قمی، علی بن ابراهیم(1404ق). تفسیر قمی. تصحیح: سیدطیب جزایری، قم: اسماعیلیان.
-      کارگر، رحیم(1388). مهدویت پیش از ظهور. سوم، قم: دفتر نشر معارف.
-      کلینی، محمدبن یعقوب(1365). الکافی. تهران: دارالکتب الإسلامیة.
-      کورانی، علی(1430ق). المعجم الموضوعی لإحادیث الإمام المهدی ؟عج؟. .  بیروت: دالرالمرتضی.
-      مجلسی، محمدباقر(1404ق). بحارالأنوار. بیروت: مؤسسة الوفاء.
-      مکارم شیرازی، ناصر(1374). تفسیر نمونه.  تهران: دارالکتب الاسلامیة.
نعمانی، محمدبن ابراهیم. (1397ق‏). الغیبة.  تهران: انتشارات صدوق.